Bạn đã chọn một bộ phim tiếng Anh, được nhiều người khuyến khích là tuyệt vời để luyện nghe tiếng Anh thực tế. Bạn cũng bật sẵn phụ đề để có thể nhận diện rõ thông tin. Nhưng bao nhiêu lần bạn nghe khán giả cười ồ lên trong những bộ phim như Friends mà không hiểu chuyện gì, dù đã nhìn vào phụ đề? Hoặc có những trường hợp bạn nghe diễn viên nói mà không kịp, nhìn vào phụ đề thì thấy từ vựng quen thuộc nhưng vẫn không theo kịp tốc độ? Thậm chí, bạn phải đọc đi đọc lại phụ đề mới hiểu hết ý của diễn viên?
Có hai lý do chính dẫn đến tình trạng này:
1. Thói quen dịch nghĩa đen:
Bạn quen với việc hiểu một câu nói trong tiếng Anh bằng cách dịch trọn vẹn sang tiếng Việt. Điều này tạo cảm giác an toàn, nhưng lại khiến não bộ không linh hoạt trong việc nhận diện các cụm thông tin trong một câu dài. Tiếng Anh được hình thành bằng cách ghép nhiều cụm động từ, tính từ, danh từ lại với nhau. Cấu trúc hoạt động của tiếng Anh cũng ngược lại so với tiếng Việt. Ví dụ, khi bạn muốn nói “a beautiful Japanese house style”, trong tiếng Việt bạn sẽ hiểu “house style” trước, rồi mới đến “beautiful” và “Japanese”. Trong tiếng Anh, bạn phải đợi đến chữ cuối cùng.
Trong quá trình hiểu, bạn cần tương tác trực tiếp với các tính từ, ngữ cảnh và hình dung trong đầu. Khi đến chữ cuối cùng, bạn chỉ cần ráp hình ảnh của vật hoặc sự kiện đó vào. Khi bạn ráp cách hiểu của nhiều cụm nhỏ lại với nhau, bạn sẽ theo kịp tốc độ nói của diễn viên.
2. Thiếu kiến thức về idioms, slangs và cultural references:
Phim ảnh sử dụng rất nhiều idioms (thành ngữ), slangs (tiếng lóng) và cultural references (dẫn chứng văn hóa). Ví dụ, khi ai đó nói “I’m broke”, nếu dịch là “Tôi vỡ rồi” thì hoàn toàn sai nghĩa. Câu này có nghĩa là “Tôi hết tiền rồi”.
Tuy nhiên, dù là thành ngữ hay tiếng lóng, bạn vẫn có thể tra từ điển. Cái khó chịu nhất là cultural references, những dẫn chứng liên quan đến lịch sử hoặc đời sống văn hóa. Ví dụ, khi bạn nói “Cái dự án làm ăn của mày giống như đêm 30 vậy đó”, người Việt sẽ hiểu là dự án không khả thi. Nhưng người nước ngoài có thể không hiểu khái niệm “đêm 30” ở đây. Tương tự, nếu ai đó nói “Your project is like the Titanic” mà bạn chưa xem Titanic, bạn sẽ khó hiểu ý nghĩa của câu nói này.
Trong một bộ phim có rất nhiều dẫn chứng lịch sử, văn hóa như vậy. Bạn không thể học hết tất cả những yếu tố này trừ khi bạn sinh ra và lớn lên ở đất nước đó.
Vậy có nên từ bỏ việc học tiếng Anh qua phim?
Câu trả lời là không. Đây vẫn là một trong những cách hiệu quả nhất để cải thiện khả năng nghe hiểu tiếng Anh thực tế. Tuy nhiên, bạn cần điều chỉnh phương pháp học.
Thay vì lao vào luyện nghe hiểu ngay lập tức, hãy dành thời gian luyện khả năng nghe dài thông tin (khoảng 10-15 chữ) mà không bị đuối. Có rất nhiều video trên YouTube như learn English with englishclass101.com, learn English with TV Series hoặc English skills mastery.
Sau đó, bạn có thể nâng trình nghe hiểu phát âm bản ngữ hoặc làm quen với idioms, slangs bằng cách sử dụng các ứng dụng chuyên biệt. Các ứng dụng này giúp bạn hiểu trực tiếp nghĩa của câu nói ngay trên phụ đề, lưu lại từ vựng để học lại, kiểm tra phát âm và so sánh với người bản xứ. Một số ứng dụng bạn có thể tham khảo là LingoPie, Yabla, Netflix (với Language Learning with Netflix), Rosetta Stone, Vicky. Mình hiện đang dùng LingoPie để học một ngoại ngữ khác qua TV Series, bạn có thể trải nghiệm thử.
Ngữ pháp “tắt” và những điều cần lưu ý:
Bạn có bao giờ bối rối khi thấy “need + verb-ing”? Thông thường, bạn học “need + to V”. Tuy nhiên, “need + verb-ing” hoàn toàn chính xác và thể hiện hình thức bị động. Ví dụ: “I need cutting my hair” = “I need to have my hair cut”.
Hoặc, mệnh đề quan hệ “tắt” cũng thường được dùng trong phim ảnh. Ví dụ: “The man I talked to yesterday was an agent speaking English” (The man who was speaking English…). Nếu chưa quen, bạn sẽ dễ bị lạc trôi khi nghe hội thoại không phụ đề.
Hãy sử dụng ngữ pháp “tắt” khi đã nắm vững kiến thức nền. Ép bản thân sử dụng khi chưa sẵn sàng sẽ khiến bạn rối và bất lực vì không tìm ra lỗi sai. Các hình thức ngữ pháp phổ biến khi được dùng “tắt” là: mệnh đề quan hệ, cụm động từ infinitive, tính từ + for someone to do something, câu điều kiện (đặc biệt là đảo ngữ).
Hãy ứng dụng linh hoạt các mẫu ngữ pháp này ở các thì cơ bản (hiện tại đơn, hiện tại tiếp diễn, quá khứ đơn). Bạn không cần biết quá nhiều, nhưng những gì bạn biết phải thật chắc chắn. Khi bạn bỏ một thông tin, bạn vẫn thấy được sự logic, mạch lạc trong ngữ pháp.
Ngoài cách dùng chính, ngữ pháp còn có nhiều chi tiết nhỏ khiến bạn dễ rối và quên. Mình gợi ý hai kênh khai thác ngữ pháp phong phú: Learn English with TV Series (dùng tiếng Anh, có phụ đề) và First English.
Học ngữ pháp qua video giúp bạn cập nhật kiến thức liên tục mà không cần bài tập, giấy tờ. Nó ứng dụng phương pháp spaced repetition (lặp lại thông tin nhiều lần, ngắt quãng). Phương pháp này đã được chứng minh là tăng khả năng ghi nhớ thông tin lên đến 80%, dù thông tin có phức tạp đến đâu.
Hy vọng những thông tin này hữu ích cho bạn. Đừng quên vào Website Kho Thóc để nhận thêm nhiều bài học hay ho miễn phí vào mỗi thứ ba hàng tuần nhé!
